Vrijzinnige Lezing 2024

‘Poëtische theologie’ is essentieel voor de doordenking en vernieuwing van de liberale theologie. Dat voorstel zal de gerenommeerde Zweedse theologe Jayne Svenungsson uitwerken in De Vrijzinnige Lezing 2024 die zij uitspreekt op vrijdag 15 maart in de Geertekerk Utrecht.

Svenungsson is professor Systematische Theologie aan de Universiteit van Lund (Zweden) met een zwaartepunt in de godsdienstfilosofie.

In haar lezing zal Svenungsson ingaan op wat zij omschrijft als een ‘verloren radicaliteit’ in de vroege protestantse theologie. Ze zal zich in het bijzonder richten op het 18e-eeuwse milieu van Halle, waar een filosofische interesse in de esthetiek op een fascinerende manier samensmolt met het piëtisme. Dat is een ontwikkeling die nog steeds doorklinkt in de romantische theologie van de jonge Friedrich Schleiermacher. Een herneming van deze radicale impuls – die nauw verbonden is met het concept van ervaring – is essentieel voor de doordenking en vernieuwing van de liberale theologische erfenis voor vandaag. Op basis van zowel esthetische als fenomenologische bronnen zal Svenungsson een ‘poëtische theologie’ voorstellen als kritische weg voor een toekomstige protestantse theologie.

De Vrijzinnige Lezing met Jayne Svenungsson vindt plaats op vrijdag 15 maart om 20.00 uur in de Geertekerk Utrecht. De lezing is zowel live als via een live stream te volgen. De voertaal is Engels.
Opgave kan via de website www.devrijzinnigelezing.nl

Vacatures in vrijzinnige organisaties

Er zijn op het ogenblik  vacatures bij de Vereniging van Vrijzinnigen Kampen en Remonstranten Alkmaar.

 

 

 

God in Nederland

Preekwedstrijd Gender en Geaardheid

Als thema voor de preekschrijfwedstrijd 2024 heeft Liberaalchristendom.nl daarom gekozen voor het thema gender en geaardheid.

De kijk op genderidentiteit en seksuele geaardheid in onze samenleving is volop in beweging en de opvattingen lopen sterk uiteen. In de christelijke context vraagt dit om een actuele bezinning op bijbelse teksten over vrouwelijkheid, mannelijkheid en seksualiteit

Deelnemers aan de preekschrijfwedstrijd hebben de keuze uit vijf suggestieteksten, maar kunnen ook zelf een andere passage uit de Bijbel kiezen. Er zijn twee categorieën: een voor leken en een voor professionele theologen.

Een jury beoordeelt de preek op originaliteit en kijkt hoe de schrijver de tekst en het hedendaagse gesprek over gender en seksuele identiteit verbindt. De bijdrage dient geschikt te zijn als verkondiging in een kerkdienst of een vergelijkbare samenkomst. Tijdens de prijsuitreiking, op 19 april 2024 in de Stevenskerk in Nijmegen, zullen de winnaars hun preek voordragen. De winnaars van beide categorieën ontvangen een speciaal voor de wedstrijd ontworpen wisselbokaal.

Praktische informatie

Wat?
Schrijf een preek van maximaal 700 woorden naar aanleiding van een van de hierboven genoemde bijbelteksten, of kies een andere bijbelpassage. De jury beoordeelt de preek op originaliteit en kijkt hoe de schrijver de tekst en het hedendaagse gesprek over gender en seksuele identiteit verbindt.

Wanneer?
Preken kunnen tot en met 23 maart ingestuurd worden. De prijsuitreiking vindt op vrijdagavond 19 april 2024 plaats in de Stevenskerk in Nijmegen, tijdens een bijeenkomst waarin de winnaars hun preek ten gehore zullen brengen.

Hoe aanleveren?
Via het mailadres manenvrouwschiephijzijhen@gmail.com.
Een Word-bestand met een tekst van maximaal 700 woorden.

Vermeld daarbij:
– Uw naam
– Adres
– Leeftijd
– (voormalig) Beroep
– Geef aan in welke categorie u meedoet (wel/niet theoloog)

Voor wie?
De wedstrijd kent twee categorieën:

– Theologen. Mensen met een al dan niet afgeronde opleiding Theologie (Heeft u minstens een jaar theologie gevolgd op wo- of hbo-niveau? Dan doet u mee in de categorie ‘theologen’).
– Niet-theologen. Mensen zonder theologische opleiding doen mee in de categorie ‘niet-theologen’ (Heeft u wel eens een theologische cursus gevolgd vanuit persoonlijke interesse? Dan doet u mee in de categorie ‘niet-theologen’).

Overige informatie
Overige informatie zoals de namen van de juryleden kunt u vinden op preekwedstrijd.
Begin april 2024 zal de jury de drie genomineerden per categorie openbaar maken. De uitslag wordt op 19 april bekendgemaakt.
De genomineerde bijdragen worden geplaatst op www.liberaalchristendom.nl.
Deelnemers verlenen met hun inzending het recht van eerste publicatie op deze website en van een eventuele publicatie in een dagblad of tijdschrift.
Over de inhoud en uitslag wordt niet gecorrespondeerd. Mensen die behoren tot de werkgroep achter de website www.liberaalchristendom.nl zijn uitgesloten van deelname.

De preekschrijfwedstrijd wordt financieel mogelijk gemaakt door onder meer de Vrijzinnig-Religieuze Stichting Seniorenhuisvesting (VRSSH) en Uitgeverij Skandalon.

Bijbels museum Zie Mij. De bijbel in foto’s

Op 31 januari 2024 is de opening van de tentoonstelling Zie Mij. De Bijbel in foto’s te Deventer.

U bent van harte welkom op woensdag 31 januari 2024 – aanvang 16.00 uur in de Bergkerk, Bergkerkplein 1, 7411 EN Deventer.

Curator Rob Smolders van de Bergkerk verzorgt samen met Carolien Croon (directeur Bijbels Museum) en beeldend kunstenaar Caroline Waltman een bescheiden programma. Aansluitend is er gelegenheid om onder het genot van een drankje de tentoonstelling te bekijken. Aanmelden is niet nodig. We hopen op uw komst!

In Zie Mij brengt Caroline Waltman het oeroude verhaal van de Bijbel tot leven door middel van foto’s, genomen in vele verschillende landen. Ze combineert de foto’s met verzen uit de Bijbel: “Zacharias vroeg aan de engel: ‘Hoe kan ik weten of dat waar is? Ik ben immers een oude man en ook mijn vrouw is al op leeftijd.'”

Lukt het niet de 31e januari? Eva, Sara en Hanna is in de Bergkerk te zien t/m 21 maart, dinsdag t/m zondag van 11.00-17.00 uur.

Praat u mee?

Beste mensen,

Al langere tijd ben ik aan het broeden op een aantal vragen die ik graag eens zou willen voorleggen. Vragen, waar vast niet meteen een eenduidig antwoord op is en dat hoeft ook helemaal niet. Vragen, waarvan ik wel hoop dat we, door het er met elkaar over te hebben, meer zicht krijgen op wat we willen uitstralen als Vrijzinnigen Nederland.

Veel afdelingen moeten helaas afronden, sommige gemeenschappen floreren: dan is er een hechte band tussen veel leden, de bijeenkomsten/vieringen worden goed bezocht, er worden inhoudelijk interessante gesprekken gevoerd

Toch steken bij mij regelmatig vragen de kop op die vooral gaan over het vrijzinnig zijn. Voor mij, en ik ben echt linkser dan linkser vrijzinnig van afkomst, staat vrijzinnigheid voor radicaal er voor openstaan dat altijd alles anders beleefd kan worden, dat we uiteindelijk op levensbeschouwelijk gebied het nooit zeker zullen kunnen weten. Of zelf niet zouden moeten willen weten, want dan leg je je vast. Bestaat God? Is er een hemel? Was Jezus Christus goddelijk?

Wat mij betreft komen we met deze vragen niet in allerlei theologische disputen terecht, daar ben ik niet voldoende in thuis om me daarin te kunnen ‘weren’. Het gaat me meer om die radicale openheid, het nooit kunnen en willen claimen dat jij weet hoe het zit als het gaat om wat boven onze tastbare en zichtbare werkelijkheid uit gaat.

Betekent dat dat er dan niks is om me aan vast te houden? Nee, voor mij zijn hoop en alles overstijgende Liefde de ankers in mijn bestaan. Waar die vandaan komen? Geen idee. Ben ik dankbaar dat ik ze kan beleven? Zeker, ik verwonder me erover, verbind me er mee in een diepe buiging voor wat zo ver boven mij uitgaat en dat ik daar iets van kan ervaren.  En vanuit die houding hoop ik in contact met anderen dat uit te stralen om zo samen het niet altijd eenvoudige leven beter aan te kunnen. Weet ik het zeker dat daar een Bron is? Nee, misschien bedenk ik die zelf wel als een soort Baron van Münchhausen die zich aan zijn eigen haren uit het moeras trekt. Dat zou kunnen. En misschien weet een ander het wel zeker dat die Bron er is? Prima, als dat maar niet de norm wordt.

Het roept bij mij vragen op als in vieringen of andere bijeenkomsten te veel nadruk komt te liggen op vanzelfsprekendheid. Op ‘zekerheid des geloofs’, hoe troostrijk dat misschien ook kan zijn. Of misschien ook wel wanneer, wat er dan ook zou kunnen zijn aan iets dat ons overstijgt, dogmatisch afgewezen wordt.

Elkaar ontmoeten, in verwondering over het Mysterie van het leven, in liefdevolle verbondenheid met wat ons draagt en wat er aan vreugde en lijden is  in ons bestaan: daar zoek ik vooral naar in een gemeenschap van Vrijzinnigen.

De komende tijd zullen we met elkaar moeten nadenken over hoe verder met onze gemeenschap in een tijd van krimp qua ledenaantal en financiën. Het lijkt me belangrijk het niet alleen te hebben over de meer zakelijke, praktische kant. Maar juist ook om na te denken over wat we willen laten zien en nalaten aan de samenleving: zijn we een in principe vrijzinnig christelijke gemeenschap in een vaak toch wat orthodoxere of juist geseculariseerde regio en laten we het daar bij/of willen we ook laten zien dat we juist buiten deze kaders bezig willen zijn met levensbeschouwing, het onderzoeken van mogelijke bronnen van spiritualiteit en het vormen van een gemeenschap op basis van niet-weten?

Henri Stroband en Cor Noorlag hebben als leden van het Vrijzinnig Platform, maar schrijvend op persoonlijke titel, een boeiend stuk geschreven over hoe we als Vrijzinnigen deze vernieuwing vorm zouden kunnen geven:

Het samen zoeken naar uitwegen, gebruik makend van gevoel en intellect, en van alle denkbare wetenschappelijke disciplines, vraagt vooral om lokale en globale gemeenschapszin. Werkelijke communicatie zal in de samenleving leiden tot hernieuwde inspiratie, motivatie en een werkende democratie.

Ze koppelen hier de vragen die we ons als leden van Vrijzinnigen Nederland stellen aan het belang dat de maatschappij heeft bij nieuwe manieren om problemen te benaderen. Ze noemen een Vrijzinnige Levenshouding, die kan helpen als je iets nieuws wilt leren.

Leren is afhankelijk van keuzemogelijkheden. Traditie kan leiden tot beperking daarvan. Hoe open kunnen we staan tegenover verandering? Evenzo is ‘zeker weten’ een rem op het leren. De ondogmatische vrijzinnigheid heeft ervaring met ‘niet weten’. Een vrijzinnige levenshouding lijkt dus een belangrijk pluspunt en juist voor mensen die zich ‘vrijzinnig’ noemen ligt hier, op het terrein van noodzakelijk geachte maatschappelijke vernieuwingen, een belangrijke uitdaging.
De toevoeging van de ervaringen van anderen aan ons denken over waarden en doelen is sterk gerelateerd aan het begrip ‘zingeving’. Deze ervaringen gevoelsmatig verwerken kan leiden tot inspiratie en motivatie. Juist vrijzinnigen zouden ook dit moeten herkennen en zich de kracht ervan moeten realiseren
.

Kortom: we hebben oefenmateriaal onder handbereik en kunnen daarmee niet alleen onszelf dienen maar ook van betekenis zijn voor de samenleving.

Lia Hol en Ward Huetink van de denktank Socires zijn bezig met het onderzoek Structuren van Zingeving. Ze concentreren zich vooral op de vraag wat de relevantie van de vrijzinnigheid voor de komende generaties kan zijn.

Er zijn prachtige plannen om te kijken naar de plekken en processen, contexten en situaties waar mensen nieuwe gemeenschappen vormen, met bijbehorende rituelen. Inzichten uit deze observaties kunnen helpen om te ontdekken waar mogelijkheden zijn om in de toekomst dit soort ontwikkelingen te ondersteunen of uit te breiden.

Op de landelijke AV werd het project uitvoerig toegelicht en besproken. Ik werd daar heel blij van: als we op deze manier impulsen vanuit het Vrijzinnig Platform en het onderzoek van Socires bij elkaar kunnen brengen, hoeft ons gedachtengoed geen stille dood te sterven. Integendeel. Dan kunnen we van uit het kiezen voor principieel niet weten een waardevolle erfenis doorgeven aan de generaties na ons.

Ik ben benieuwd of de blijdschap over deze denkrichting door meer mensen zo wordt ervaren!

Toch gaat het niet alleen om de verder weg gelegen toekomst. Mijn handen jeuken om ook nu al vast mooie projecten aan te reiken waar we mee aan de slag kunnen. Op de AV werd gevraagd om ideeën. Hier borrelt al van alles, zowel op lokaal, landelijk als internationaal niveau.

Wie denkt er mee? Als je geinteresseerd bent, laat het weten. Dan pakken we de handschoen op en gaan aan de slag.

Etje Verhagen, Zwolle

Raad van Kerken – Kairos Sabeel

Aangeslagen

Vrijdag 20 oktober mocht ik in Driebergen de Raad van Kerken vertegenwoordigen bij Kairos – Sabeel Nederland. Ik deed dat als associated member van de Vrijzinnigen. Zo zijn we verbonden met de wereldkerk.

Deze weken voelen we ons allemaal aangeslagen, tussen wanhoop en verontrusting over de escalatie van het conflict.  Vanavond was het thema “Wat veranderde mijn houding tegenover Israël en Palestina? Deze avond was al geplanned vóór de abjecte aanslagen door Hamas.

De meesten van ons weten zich van kerk en kindsbeen af verbonden met het Jodendom. Voor de andere kant, de al 75 jaar durende ontrechting van het Palestijnse volk, zijn wij als kerken en individuen angstig doof en blind geweest.

De verandering, en hoe die langzaam en schoksgewijs tot ons doordrong, deelden de honderd aanwezigen met elkaar. Vooral daadwerkelijke ontmoetingen met Palestijnen deden de schellen van de ogen vallen. Sommigen hadden gewerkt in de Tent of Nations, anderen raakten bevriend met de oorspronkelijke bewoners; sommigen lazen Amoz Oz of ergerden zich over eenzijdige berichtgeving en zijn zelf op onderzoek uitgegaan. Maar vooreest waren we totaal geschokt door de aanslagen van Hamas.

Ik ben vanaf mijn 17e vijfmaal in Israél geweest. Het waren georganiseerde reizen. Palestijnen werden vakkundig en angstvallig bij ons vandaag gehouden; het succes Israël werd breed uitgemeten. Ik las Etty Hillesum, David Grossman, Chaim Potok en Amoz Oz en ging maar heel langzaam begrijpen, dat er een enorme kloof bestaat tussen de gedroomde staat en de dagelijks realiteit.

Mijn ouders ontmoetten elkaar in 1952 in de pastorie van dominee Ader. Als hij niet was gefusilleerd wegens zijn verzetswerk, had ik hier niet geschreven. Mijn moeder en ik hebben contact met Erik gezocht. Dat is een vriendschap geworden. We lazen zijn boeken.

Erik Ader was een van de drie hoofdgasten. Je kunt alles van hem vinden, maar niet dat hij antisemiet zou zijn. Hij is steeds meer antizionist geworden. Dat begon toen hij ging onderzoeken op welke plek het dominee Ader-bos geplant is: die plek was namelijk eerst Palestijnenvrij gemaakt. Erik bezocht zowel door zijn ouders geredde onderduikers als verdreven Palestijnen op de Westbank en leerde zo hun harde lot kennen. Inmiddels heeft hij het dominee Ader-bos verplaatst naar daar. En wat denk je? Het wordt wekelijks aangevallen door kolonisten. Het voortbestaan van de Palestijnen wordt al 75 jaren lang onmogelijk gemaakt. Eriks ervaringen hebben hem vastberaden gemaakt en hij ziet daarin de geest van zijn vader.

Natascha van Weezel, publiciste (Trouw, Volkskrant) en filmmaker (fietstocht door Palestina) zou komen spreken namens “het andere joodse geluid”. Maar zij bleek het deze dagen te moeilijk gekregen te hebben om op te treden in het openbaar. Natascha werd vervangen door Nabil Sanhar, christen-Palestijn. In Trouw die week stond zijn genuanceerde verhaal. Hij vertelde over de discriminatie die hem steeds meer overkwam waardoor hij zich er steeds bewuster van werd Palestijn te zijn. Hij vertelde over de pijn die de Israëlische vlag hem doet.

Dan sprak Remco van Mulligen, historicus en theoloog (tegenwoordig journalist). Hij vertelde over zijn levensloop – van Israël adept en journalist voor de orthodoxe christelijke kerken en kranten, en hoe moeilijk het bleek de nuances aan te brengen toen hij eenmaal aan de andere kant van de muur belandde.

Kortom: het was een zinvolle avond. We deelden elkaars pijn en verhalen en die van de sprekers. Waren we aanvankelijk aangeslagen, herkend konden we naar huis.

Op verzoek van “Een ander Joods geluid” besloten we ziekenhuizen in Gaza te ondersteunen.

Wat een ellende heeft het nationalisme onze leefwereld gebracht. Zeker wanneer Gods Naam er ijdel bij wordt gebruikt. Ik denk dat wij als Nederlanders, beschaafde polderaars die wij zijn, nooit de diepte van het kwaad of de kracht van haat bevatten kunnen. Gelukkig misschien. Maar het maakt het schier onmogelijk om een oordeel uit te spreken. Arjan Lubach heeft het, vind ik, zo goed mogelijk geprobeerd: https://youtu.be/qMqq-dWCAd0?si=LFIWpc76NmMQ0eTi

Ivo de Jong
onze vertegenwoordiger bij de Raad van Kerken

Raad van Kerken steunt Plan KAN

Om een oplossing te bieden voor de opvang van asielzoekers is door de Initiatiefgroep Huisvesting Asielzoekers Nederland het Plan KAN ontwikkeld. Dit plan voor Kleinschalige Asielopvang in Nederland beoogt dat alle gemeenten in ons land naar rato van het aantal van hun inwoners vluchtelingen huisvesten. Met ongeveer 30 opvangplekken per 10.000 inwoners zijn Nederlandse gemeenten in staat om asielzoekers op menselijke manier. Zonder hen buiten te laten slapen en heen en weer te sturen.

Deze aanpak houdt in dat een klein dorp maar een handjevol mensen ontvangt, terwijl een grote stad een paar honderd mensen onderdak biedt. Ook moet de asielprocedure aanzienlijk versneld worden, zodat vluchtelingen veel sneller weten of ze mogen blijven en bijna meteen kunnen beginnen met het leren van de taal, kennismaken met hun omgeving en het vinden van vrijwilligerswerk of een betaalde baan.

Rol voor lokale kerken

Vanuit de ruime ervaring die kerken hebben met de opvang van asielzoekers, heeft de Raad van Kerken dit plan vanaf het begin gesteund. Het plan is uitgewerkt door dr. Carolus Grütters van de Radboud Universiteit. Plan KAN is eerlijker en zowel voor de asielzoekers als voor de lokale gemeenten praktischer en haalbaarder dan de aankomende spreidingswet. Het kan helpen voorkomen dat telkens opnieuw asielzoekers buiten moeten slapen, wanneer de opvang vol is. En ook het heen en weer slepen van volwassenen en kinderen van de ene crisis opvang locatie naar de andere behoort dan gelukkig tot het verleden.

Het is goed te begrijpen dat ook burgemeesters en wethouders en organisaties die al jaren betrokken zijn bij de opvang van asielzoekers dit plan steunen. Van belang is nu dat het Plan KAN meer bekendheid en meer draagvlak krijgt in alle gemeenten in ons land. Lokale kerkgemeenschappen kunnen daar een positieve rol bij spelen door het plan onder de aandacht van de gemeenteraad, het gemeentebestuur of de burgemeester te brengen.

 

Lied 150 jaar Vrijzinnigen Nederland

Maartje & Kine schreven voor onze vereniging een ontroerend lied voor ons 150-jarig jubileum. De bedoeling was dit op onze feestdag te zingen. Gelukkig waren Maartje & Kine even in de Zoom vergadering van 28 november 2020 om ons toe te spreken.

Het lied is te vinden op ons YouTubekanaal maar hier vindt u de link:

https://youtu.be/n9aOgNkRKkM

De tekst van het lied:

DE JUISTE WOORDEN – Maartje & Kine

Voor Vrijzinnigen Nederland 150 jaar

Leg je vinger op mijn lippen

Leer me zwijgen tot ik weet

Wat ik eigenlijk wil zeggen

Maar wat ik steeds weer vergeet

Leg je handen op mijn oren

Leer me luisteren naar mezelf

Voordat ik mijn laatste oordeel

Over anderen heb geveld

Zoek met mij de juiste woorden

voor onze liefde en onze angst

Voor wat we verleerden en wat we verloren

Want wat ik liefheb maakt me het bangst

Aai mijn vuisten tot ze ontspannen

Laat mijn handen opengaan

Ik wil niet stelen, maar ontvangen

Ik wil strelen en niet slaan

Kus de rimpels uit mijn voorhoofd

Jaag de duivel uit mijn borst

Leer me hoe ik brood moet breken

Leer me proosten zonder dorst

Zoek met mij de juiste woorden

voor onze liefde en onze angst

Voor wat we verleerden en wat we verloren

Want wat ik liefheb maakt me het bangst

Ze zeggen dat in deze tijd

De wereld, steeds kleiner wordt

Wil je met me wakker blijven,

dit leven duurt al zo kort

 

Zoek met mij de juiste woorden

voor onze liefde en onze angst

Voor wat we verleerden en wat we verloren

Want wat ik liefheb maakt me het bangst

Zoek met mij de juiste woorden

voor onze liefde en onze angst

Voor wat we verleerden en wat we verloren

En totdat ik beter weet waar ik naar verlang

Rick Benjamins hoogleraar Vrijz. Theologie

Rick Benjamins is volledig hoogleraar vrijzinnige theologie aan de PThU geworden. Tot nu was hij docent dogmatiek aan de PThU en bijzonder hoogleraar vrijzinnige theologie aan de PThU en de RuG.

Een leerstoel voor de vrijzinnige theologie is er in het verleden nooit geweest. De leerstoel voor de godsdienstfilosofie in Leiden was bijvoorbeeld altijd wel belangrijk voor vrijzinnigen, maar een specifieke leerstoel was er niet. Misschien was die ook niet nodig en is het een teken aan de wand dat die er nu wel komt, maar ook dan is het mooi dat een vrijzinnig perspectief op deze manier aan de PThU gekoppeld is.

Daarnaast heeft hij net het boek Boven is onder ons gepubliceerd. Binnenkort publiceren we een recensie van de hand van Aries van Meeteren, voorganger Hardinxveld-Giessendam.

Ivo de Jong was naar de Wereldraad

Ivo de Jong (1956) is vrijzinnig voorganger in Rotterdam, Schiedam, Woubrugge en Brielle. Tweeënveertig jaar na zijn studie in Bossey gaat hij naar Karlsruhe voor de 11e Algemene vergadering van de Wereldraad van Kerken. Namens zijn 2000 leden tellend clubje (of toch kerkje? Was NPB) maakt hij deel uit van de Raad van Kerken in Nederland. Werd de Wereldraad in 1948 in Amsterdam opgericht: nu, drie generaties later, keren de kerken samen voor 10 dagen terug naar Europa. We kunnen zo’n boost wel gebruiken! Want lijken de blanke kerkbanken steeds leger, elders op de aarde lopen de kerken weer vol. Die inspiratie wil Ivo graag meemaken en meedelen.

Op zijn website kunt u zijn dagelijkse verslagen lezen.